Bursa’nın ilk hayvanat bahçesi, 1955 yılında hizmete açılan Kültürpark içerisinde kurulur. Kültürpark’taki hayvanat bahçesi, yıllar boyunca Bursalıların hayvanlarla tanıştığı ilk yerlerden biri olur ve uzun süre ziyaretçilerin en önemli ilgi odakları arasında yer alır.
Yan yana sıralanmış küçük kafeslerde sergilenen hayvanlardan oluşan Kültürpark Hayvanat Bahçesi, dünyada ve ülkemizde değişen hayvanat bahçesi anlayışını karşılayamadığından zamanla Bursa için çözüm bekleyen bir sorun hâline gelir. Hayvanları Koruma Haftası’nda Kültürpark Hayvanat Bahçesi’ni ziyaret etmek üzere sevinçle hayvanat bahçesine gelen bir ilköğretim okulunun öğrencileri, ne yazık ki hayal kırıklığıyla bahçeden ayrılır. Okullarına döndükten sonra okul yönetiminin de yardımıyla dönemin Belediye Başkanı’na Kültürpark Hayvanat Bahçesi hakkındaki duygu ve düşüncelerini ifade eden yazılarını iletir. Minik yüreklerden hayvanlar için yükselen bu feryatlar, uzun süredir yönetimin ve kamuoyunun gündeminde yer alan hayvanat bahçesi sorununun çözümü için önemli bir kıvılcım olur. Bunun üzerine hayvanat bahçesinin ıslah çalışmalarına başlanır.
Hayvanat bahçesinin ıslahına yönelik başlatılan çalışmalar, zamanla daha kapsamlı bir hedefe dönüşür: Dünya standartlarında, hayvan refahını merkeze alan modern bir hayvanat bahçesi kurmak. Bu doğrultuda, Avrupa Hayvanat Bahçeleri ve Akvaryumları Birliği (EAZA) başta olmak üzere uluslararası kuruluşların deneyimlerinden yararlanılarak yeni hayvanat bahçesinin projesi hazırlanır. Personel, Avrupa’daki farklı hayvanat bahçelerini ziyaret ederek hayvanat bahçesi alanındaki gelişmeleri yerinde inceler ve edinilen bilgi ve deneyimlerin Bursa’daki yeni tesisin tasarımına aktarılması için çalışmalar yürütür.
Yaşam alanları planlanırken bitkiler, ağaçlar, kayalar ve doğal çevreyi oluşturan diğer unsurlar da dikkate alınır. Bu unsurlar, alanlara doğal ve yeşil bir görünüm kazandırmanın yanı sıra hayvanlara gölgelenme, tırmanma, tüneme, keşfetme ve çevreleriyle etkileşim kurma imkânı sunmaları açısından da önem taşır.
1997 yılında yapımına başlanan hayvanat bahçesinin inşaatı, yaklaşık bir yıl gibi kısa bir sürede tamamlanır. İnşaatın tamamlanmasının ardından hayvanlar, yüksek refah standartlarına sahip yeni yaşam alanlarına taşınır. Bursa’nın modern hayvanat bahçesi, 10 Kasım 1998 tarihinde halkın yoğun ilgisiyle kapılarını ziyaretçilerine açar. İlk etapta Türk Köyü, Ayı-Kurt, Yırtıcı Kuşlar, Su Kuşları, Lama, Yaban Eşeği ve Deve bölümleri ziyarete açılır. Bunları Aslan, Leopar, Maymun ve Afrika Savanası bölümleri izler.
Türkiye’nin hayvan refahını ön planda tutan ilk hayvanat bahçesi olan Bursa Hayvanat Bahçesi’nin bu yeni başlangıcı, ülkemizde hayvanat bahçelerinin gelişiminde önemli bir adım olur.
Bursa Hayvanat Bahçesi, kuruluşunun ardından gelişimini sürdürür. Bu süreçte hedef yalnızca tür çeşitliliğini artırmakla sınırlı kalmaz; eğitim faaliyetlerinin geliştirilmesi, ziyaretçilerde doğa ve çevre bilincinin oluşturulması, biyolojik çeşitliliğin tanıtılması, nesli tehlike altındaki türlerin korunmasına yönelik çalışmaların desteklenmesi ve uluslararası standartlarda koruma programlarına katkı sağlanması da öncelikli amaçlar arasında yer alır.
2009 yılında Avrupa Hayvanat Bahçeleri ve Akvaryumları Birliği’ne (EAZA) tam üyelik için çalışmalar başlatılır. Bursa Hayvanat Bahçesi, 2011 yılında EAZA tarafından gerçekleştirilen denetimin ardından 29 Eylül 2011 tarihinde tam üyeliğe kabul edilir. Bu üyelik, hayvan refahı ve uluslararası iş birliği konusundaki çalışmaların önemli bir göstergesi olurken Avrupa’daki hayvanat bahçeleriyle bilgi paylaşımını ve türlerin korunmasına yönelik çalışmaları da güçlendirir.
Yeni Türler, Yeni Yaşam Alanları
2012 yılı, Bursa Hayvanat Bahçesi için önemli gelişmelerin yaşandığı bir dönem olur. Kuruluşundan itibaren barınakları hazır olan zürafalar, yıllar süren bekleyişin ardından hayvanat bahçesindeki yerlerini alır. Bu gelişme, ziyaretçilerin uzun zamandır beklediği bir hayalin gerçeğe dönüşmesini sağlar.
Aynı yıl Afrika Köyü, Avustralya Hayvanları ve Madagaskar bölümlerindeki yeni barınaklar tamamlanır. Afrika Köyü’nde kaplumbağalar, mirketler, kuyruksürenler ve oklu kirpiler; Avustralya bölümünde kangurular, gülen kuşlar ve Saman Boyunlu İbisler; Madagaskar bölümünde ise lemurlar ve boa yılanları ziyaretçilerle buluşur.
Bursa Hayvanat Bahçesi, hayvan çeşitliliğini artırmanın yanı sıra ziyaretçilerine sunduğu olanakları da geliştirir. Afrika Kafe, hediyelik eşya dükkânı ve mescit gibi hizmetler ziyaretçilerin kullanımına sunularak daha konforlu bir ziyaret ortamı oluşturulur.
Sonraki yıllarda Bursa Hayvanat Bahçesi’nin tür çeşitliliği ve yaşam alanları gelişmeye devam eder. 2014 yılında Amur Kaplanı, 2015 yılında ise Güney Amerika Hayvanları Bölümü’nün inşasının tamamlanmasıyla Dev Karıncayiyen, Kapibara, mara, Ova Tapiri, Beyaz Başlı Marmoset ve İmparator Tamarin hayvanat bahçesindeki yerlerini alır.
İlerleyen yıllarda da yeni barınakların yapılması ve yaşam alanlarının geliştirilmesiyle 2017 yılında fok ve penguenler, 2018 yılında ise gergedan ve Kırmızı Pandalar hayvanat bahçesine kazandırılır. 2022 yılında Çöl Tilkisi, 2023 yılında Amerika Alligatörü ve Benekli Sırtlan, 2025 yılında Mısır Yılanı ve 2026 yılında Senegal Turakosu kuşu Bursa Hayvanat Bahçesi ziyaretçileriyle buluşur.
Hayvanat bahçesine kazandırılan her yeni tür, ziyaretçilere doğanın farklı bir yönünü keşfetme fırsatı sunarken biyolojik çeşitliliğin tanıtılmasına da katkı sağlar.
2026 yılı itibarıyla 125 türden 1.300’ün üzerinde hayvanın yaşam alanı olan Bursa Hayvanat Bahçesi, hayvan refahı, sürdürülebilir popülasyon yönetimi, tür ve habitatların korunması, koruma eğitimi, bilimsel araştırma, sürdürülebilirlik ve uluslararası iş birliğini esas alan modern hayvanat bahçeleri anlayışı doğrultusunda gelişimini sürdürmektedir.
